Hợp đồng ủy quyền dân sự là văn bản thỏa thuận theo đó bên được ủy quyền thay mặt bên ủy quyền thực hiện một hoặc một số công việc nhất định, trong phạm vi, thời hạn đã thỏa thuận.
Theo Điều 562 Bộ luật Dân sự 2015, bên ủy quyền chỉ phải trả thù lao cho bên được ủy quyền nếu các bên có thỏa thuận hoặc pháp luật có quy định.
Tại Đồng Nai, nhiều người dân và doanh nghiệp lập giấy/hợp đồng ủy quyền để thay mặt làm thủ tục đất đai, nhận thay tài sản, giao dịch ngân hàng, hoặc đại diện ký kết hợp đồng khi bận công việc hoặc ở xa.
Tuy nhiên, không ít trường hợp lập ủy quyền sai hình thức, sai phạm vi, hoặc không rõ khi nào bắt buộc công chứng, dẫn đến giao dịch bị từ chối hoặc phát sinh tranh chấp về sau.
Bài viết dưới đây phân tích đầy đủ quy định pháp luật hiện hành về hợp đồng ủy quyền: hình thức, thời hạn, công chứng, ủy quyền lại, chấm dứt hợp đồng và các rủi ro thường gặp.
Nội dung chính
Hợp đồng ủy quyền là gì?
Theo Điều 562 Bộ luật Dân sự 2015, hợp đồng ủy quyền là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên được ủy quyền có nghĩa vụ thực hiện công việc nhân danh bên ủy quyền.
Khác với hợp đồng mua bán hay tặng cho, hợp đồng ủy quyền không chuyển giao quyền sở hữu tài sản mà chỉ trao quyền đại diện thực hiện một công việc cụ thể, trong phạm vi các bên đã xác định rõ.
Khi nào bắt buộc công chứng, chứng thực?
Về nguyên tắc chung, hợp đồng ủy quyền không bắt buộc phải công chứng hoặc chứng thực mới có hiệu lực. Điều 55 Luật Công chứng 2014 chỉ quy định thủ tục công chứng khi các bên có nhu cầu, không đặt ra yêu cầu bắt buộc cho mọi trường hợp.
Tuy nhiên, một số lĩnh vực chuyên ngành đặt ra yêu cầu riêng. Ví dụ, theo Điều 96 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, văn bản ủy quyền giữa vợ chồng liên quan đến thỏa thuận mang thai hộ bắt buộc phải công chứng.
Với giao dịch đất đai, nhà ở, người dân nên chủ động công chứng hoặc chứng thực hợp đồng ủy quyền để đảm bảo giá trị pháp lý khi làm việc với cơ quan nhà nước, ngân hàng, văn phòng đăng ký đất đai.
Lưu ý cập nhật quan trọng: Luật Công chứng (sửa đổi) năm 2026 đã được thông qua và dự kiến có hiệu lực từ ngày 01/01/2027, trong đó bỏ yêu cầu công chứng bắt buộc đối với một số giao dịch ủy quyền đặc thù: ủy quyền của người đã xuất cảnh liên quan đến nhà ở thuộc tài sản công, ủy quyền giải quyết thi hành án khi đương sự đã xuất cảnh, và ủy quyền thực hiện quyền khiếu nại.
Quy định này CHƯA có hiệu lực tại thời điểm bài viết được đăng tải — người dân cần đối chiếu lại thời điểm áp dụng thực tế và tham khảo ý kiến luật sư trước khi thực hiện.
Nếu hợp đồng thuộc trường hợp bắt buộc công chứng mà các bên bỏ qua, theo khoản 1 Điều 129 Bộ luật Dân sự 2015, giao dịch vẫn có thể được công nhận hiệu lực nếu một bên hoặc các bên đã thực hiện ít nhất hai phần ba nghĩa vụ trong giao dịch, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.
Thời hạn của hợp đồng ủy quyền
Theo Điều 563 Bộ luật Dân sự 2015, thời hạn ủy quyền do các bên thỏa thuận hoặc do pháp luật quy định. Nếu không có thỏa thuận và pháp luật không có quy định riêng, hợp đồng ủy quyền có hiệu lực một năm, kể từ ngày xác lập việc ủy quyền.
Vì vậy, khi soạn thảo, các bên nên ghi rõ thời hạn ủy quyền (theo ngày cụ thể hoặc theo thời gian hoàn thành công việc) để tránh tranh cãi về hiệu lực của văn bản sau này.
Ủy quyền lại cho người thứ ba
Theo Điều 564 Bộ luật Dân sự 2015, bên được ủy quyền chỉ được ủy quyền lại cho người khác trong hai trường hợp: có sự đồng ý của bên ủy quyền, hoặc do sự kiện bất khả kháng mà nếu không ủy quyền lại thì mục đích xác lập, thực hiện giao dịch dân sự vì lợi ích của bên ủy quyền không thể thực hiện được.
| Điều kiện | Yêu cầu bắt buộc |
|---|---|
| Phạm vi ủy quyền lại | Không được vượt quá phạm vi của hợp đồng ủy quyền ban đầu |
| Hình thức ủy quyền lại | Phải phù hợp với hình thức ủy quyền ban đầu (ví dụ: ủy quyền gốc có công chứng thì ủy quyền lại cũng phải công chứng) |
Quyền và nghĩa vụ các bên
Bên được ủy quyền có nghĩa vụ thực hiện công việc nhân danh bên ủy quyền, trong đúng phạm vi đã thỏa thuận. Bên ủy quyền có nghĩa vụ cung cấp thông tin, tài liệu cần thiết và thanh toán chi phí hợp lý phát sinh để bên được ủy quyền thực hiện công việc, đồng thời trả thù lao nếu các bên đã thỏa thuận.
Khi thực hiện công việc vượt quá phạm vi ủy quyền, phần vượt quá đó không làm phát sinh quyền, nghĩa vụ của bên ủy quyền đối với người thứ ba, trừ trường hợp bên ủy quyền đồng ý hoặc biết mà không phản đối.
Chấm dứt hợp đồng ủy quyền
Theo Điều 569 Bộ luật Dân sự 2015, với hợp đồng ủy quyền có thù lao, bên ủy quyền có thể đơn phương chấm dứt thực hiện hợp đồng bất cứ lúc nào, nhưng phải trả thù lao cho bên được ủy quyền tương ứng với công việc đã thực hiện và bồi thường thiệt hại nếu có; bên được ủy quyền có thể đơn phương chấm dứt bất cứ lúc nào và phải bồi thường thiệt hại cho bên ủy quyền, nếu có.
Với hợp đồng không có thù lao, mỗi bên đều có thể đơn phương chấm dứt bất cứ lúc nào, nhưng phải báo trước cho bên kia một thời gian hợp lý. Khi chấm dứt, bên ủy quyền phải báo bằng văn bản cho người thứ ba biết; nếu không thông báo, hợp đồng với người thứ ba vẫn có hiệu lực, trừ trường hợp người thứ ba biết hoặc phải biết việc ủy quyền đã chấm dứt.
Rủi ro thường gặp khi lập hợp đồng ủy quyền
| Rủi ro | Hậu quả |
|---|---|
| Phạm vi ủy quyền ghi chung chung, không cụ thể | Bên được ủy quyền thực hiện vượt phạm vi thực tế mong muốn, dễ phát sinh tranh chấp |
| Không ghi rõ thời hạn | Mặc định chỉ có hiệu lực 1 năm theo Điều 563, hết hạn mà không biết gây gián đoạn giao dịch |
| Ủy quyền lại không có sự đồng ý của bên ủy quyền | Việc ủy quyền lại có thể bị coi là không có giá trị pháp lý |
| Bỏ qua công chứng/chứng thực với giao dịch đất đai, nhà ở | Cơ quan nhà nước, ngân hàng có thể từ chối tiếp nhận hồ sơ |
Khi nào nên nhờ luật sư soạn thảo?
Không phải trường hợp nào lập hợp đồng ủy quyền dân sự cũng đơn giản như nhau.
Với ủy quyền đơn giản, phạm vi rõ ràng (ví dụ nhận hộ bưu phẩm, giấy tờ thông thường), người dân có thể tự soạn thảo theo mẫu có sẵn.
Tuy nhiên, với các ủy quyền liên quan đến tài sản giá trị lớn như đất đai, nhà ở, cổ phần doanh nghiệp, hoặc ủy quyền cho người ở nước ngoài, việc xác định đúng phạm vi, thời hạn, hình thức công chứng phù hợp rất dễ xảy ra sai sót nếu không có chuyên môn pháp lý.
Trong các trường hợp này, Công ty Luật TNHH MTV Luật Chính Danh với đội ngũ do Luật sư Phạm Văn Duẩn trực tiếp phụ trách có thể hỗ trợ soạn thảo hợp đồng ủy quyền đúng phạm vi, đúng hình thức pháp luật yêu cầu, đồng thời tư vấn phương án phòng ngừa rủi ro khi bên được ủy quyền lạm quyền hoặc khi phát sinh tranh chấp về sau.
Câu hỏi thường gặp
Hợp đồng ủy quyền có bắt buộc công chứng không?
Về nguyên tắc không bắt buộc, trừ một số trường hợp luật chuyên ngành yêu cầu (ví dụ ủy quyền thỏa thuận mang thai hộ giữa vợ chồng theo Luật Hôn nhân và Gia đình 2014). Với giao dịch đất đai, nhà ở, nên chủ động công chứng để đảm bảo giá trị pháp lý khi làm việc với cơ quan nhà nước.
Hợp đồng ủy quyền không ghi thời hạn thì có hiệu lực bao lâu?
Theo Điều 563 Bộ luật Dân sự 2015, nếu không thỏa thuận và pháp luật không quy định riêng, hợp đồng ủy quyền có hiệu lực 1 năm kể từ ngày xác lập việc ủy quyền.
Bên được ủy quyền có được ủy quyền lại cho người khác không?
Có, nhưng chỉ trong 2 trường hợp theo Điều 564 Bộ luật Dân sự 2015: có sự đồng ý của bên ủy quyền, hoặc do sự kiện bất khả kháng. Phạm vi và hình thức ủy quyền lại phải phù hợp với ủy quyền ban đầu.
Muốn chấm dứt hợp đồng ủy quyền trước thời hạn có được không?
Được, theo Điều 569 Bộ luật Dân sự 2015. Với hợp đồng có thù lao, bên chấm dứt phải trả thù lao/bồi thường thiệt hại tương ứng; với hợp đồng không thù lao, phải báo trước một thời gian hợp lý. Bên ủy quyền còn phải thông báo bằng văn bản cho người thứ ba biết.
Ủy quyền vượt quá phạm vi đã thỏa thuận thì xử lý thế nào?
Phần công việc vượt quá phạm vi ủy quyền không làm phát sinh quyền, nghĩa vụ của bên ủy quyền đối với người thứ ba, trừ khi bên ủy quyền đồng ý hoặc biết mà không phản đối.
Kết luận
Hợp đồng ủy quyền là công cụ pháp lý hữu ích để thay mặt thực hiện công việc, nhưng cần xác định đúng phạm vi, thời hạn và hình thức để tránh rủi ro pháp lý về sau.
Với các giao dịch có giá trị lớn hoặc tình huống phức tạp, người dân tại Đồng Nai có thể liên hệ Công ty Luật Chính Danh để được Luật sư Phạm Văn Duẩn và đội ngũ trực tiếp soạn thảo, rà soát hợp đồng ủy quyền đúng quy định, hạn chế tối đa rủi ro tranh chấp hoặc bị từ chối hồ sơ.
Disclaimer: Nội dung bài viết mang tính chất tham khảo, tổng hợp theo quy định pháp luật dân sự hiện hành tại thời điểm đăng tải, không thay thế cho ý kiến tư vấn pháp lý cụ thể cho từng trường hợp.
Mọi trích dẫn pháp luật trong bài đã được rà soát hiệu lực, tham khảo thêm tại thuvienphapluat.vn. Để được Luật sư Phạm Văn Duẩn và Công ty Luật Chính Danh tư vấn, hỗ trợ trực tiếp soạn thảo hợp đồng ủy quyền tại Đồng Nai, vui lòng liên hệ hotline/Zalo 0907 399 266 hoặc đến trực tiếp văn phòng tại 8/4 Nguyễn Du, KP. Bình Thành, P. Trấn Biên, TP. Đồng Nai.
Bài viết liên quan
- Cải chính hộ tịch: khi nào được sửa, thủ tục và hồ sơ cần chuẩn bị
- Hợp đồng thuê nhà ở: nội dung bắt buộc và xử lý vi phạm
- Hợp đồng vay tiền giữa cá nhân: lãi suất tối đa và cách đòi nợ
- Người thừa kế ở nước ngoài: ủy quyền và hợp pháp hóa giấy tờ