Người thừa kế ở nước ngoài: ủy quyền và hợp pháp hóa giấy tờ tại Đồng Nai

Người thừa kế ở nước ngoài vẫn được nhận di sản tại Việt Nam, kể cả không thể về nước.

Cách làm phổ biến là lập giấy ủy quyền cho người thân hoặc luật sư tại Đồng Nai thay mặt khai nhận di sản, kèm hợp pháp hóa/Apostille giấy tờ theo đúng thủ tục. Từ 11/9/2026, Việt Nam áp dụng Công ước Apostille, rút ngắn đáng kể bước hợp pháp hóa cho nhiều quốc gia. Việc chọn sai hình thức ủy quyền hoặc thiếu hợp pháp hóa là nguyên nhân phổ biến khiến hồ sơ bị trả lại.

Bài viết dành cho người Việt Nam, người gốc Việt Nam đang sinh sống, lao động hoặc định cư ở nước ngoài, có thân nhân qua đời để lại di sản tại thành phố Đồng Nai (Biên Hòa, Long Thành, Nhơn Trạch, Trảng Bom) hoặc các tỉnh thành khác.

Người thừa kế ở nước ngoài có được nhận di sản không

Có. Người thừa kế ở nước ngoài, dù là người Việt Nam hay người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài, vẫn có quyền thừa kế theo di chúc hoặc theo pháp luật như người trong nước. Theo điểm c khoản 2 Điều 44 Luật Đất đai 2024, người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài được phép nhập cảnh hợp pháp vào Việt Nam thuộc diện được sở hữu nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất ở khi được nhận thừa kế, tặng cho bất động sản tại Việt Nam. Trường hợp không thuộc diện này, theo quy định hiện hành họ chỉ được hưởng giá trị của tài sản chứ không được cấp Giấy chứng nhận đứng tên. Phần khác biệt lớn nhất so với người thừa kế trong nước là cách thực hiện thủ tục: không có mặt trực tiếp được, nên phải dùng giấy ủy quyền hợp pháp.

Sơ đồ quy trình ủy quyền nhận thừa kế từ xa

Cách lập giấy ủy quyền cho người thừa kế ở nước ngoài

Giấy ủy quyền liên quan đến bất động sản cần công chứng hoặc chứng thực để có giá trị khi làm thủ tục tại Việt Nam. Có hai cách phổ biến:

• Công chứng tại nước sở tại: theo pháp luật nước đó, sau đó hợp pháp hóa lãnh sự hoặc Apostille để công nhận tại Việt Nam.
• Chứng nhận tại cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài (đại sứ quán, tổng lãnh sự quán): không cần hợp pháp hóa thêm vì đây đã là cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam.

Nội dung ủy quyền nên ghi rõ: phạm vi công việc (khai nhận di sản, ký văn bản thỏa thuận phân chia, nhận tiền/tài sản thay), thông tin di sản nếu đã biết, thời hạn ủy quyền, và có thể kèm bản dịch tiếng Việt có công chứng nếu bản gốc bằng tiếng nước ngoài.

Hợp pháp hóa lãnh sự và Apostille từ 11/9/2026

Đây là điểm thay đổi quan trọng nhất năm 2026. Việt Nam gia nhập Công ước Apostille (Công ước La Hay 1961) và Công ước có hiệu lực với Việt Nam từ ngày 11/9/2026. Từ thời điểm này, giấy tờ công được cấp tại một quốc gia thành viên Công ước chỉ cần đóng dấu chứng nhận Apostille là được công nhận tại Việt Nam, không cần qua bước hợp pháp hóa lãnh sự truyền thống nữa. Giấy tờ của quốc gia chưa tham gia Công ước vẫn áp dụng thủ tục hợp pháp hóa lãnh sự theo Nghị định 111/2011/NĐ-CP (đã được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 196/2025/NĐ-CP, hợp nhất tại Văn bản hợp nhất 4443/VBHN-BNG).

Theo Nghị định 111/2011/NĐ-CP (Điều 9), một số giấy tờ được miễn hợp pháp hóa lãnh sự nếu thuộc điều ước quốc tế mà Việt Nam và nước đó cùng là thành viên, được chuyển giao qua đường ngoại giao giữa hai cơ quan có thẩm quyền, hoặc được miễn theo quy định khác của pháp luật Việt Nam.

Bảng so sánh hai cách hợp pháp hóa giấy tờ cho người thừa kế ở nước ngoài

Người thừa kế ở nước ngoài không còn quốc tịch Việt Nam

Người gốc Việt Nam đã nhập quốc tịch nước ngoài, không còn quốc tịch Việt Nam, vẫn có thể được nhận thừa kế nếu được phép nhập cảnh hợp pháp vào Việt Nam và thuộc diện được sở hữu nhà ở (Điều 44 Luật Đất đai 2024). Nếu không thuộc diện này, theo quy định hiện hành họ chỉ được hưởng giá trị của di sản (quy đổi thành tiền hoặc nhận chuyển nhượng phần giá trị), không được đứng tên Giấy chứng nhận. Mỗi trường hợp cụ thể nên được luật sư rà soát hồ sơ quốc tịch, tình trạng cư trú và loại tài sản trước khi kết luận.

Hồ sơ cần chuẩn bị cho người thừa kế ở nước ngoài

• Giấy tờ chứng minh quan hệ thừa kế (giấy khai sinh, giấy chứng tử của người để lại di sản, giấy tờ chứng minh gốc Việt Nam nếu đã đổi quốc tịch).
• Giấy ủy quyền đã công chứng/chứng thực và hợp pháp hóa hoặc Apostille (nếu không trực tiếp về nước).
• Bản dịch công chứng sang tiếng Việt đối với giấy tờ bằng tiếng nước ngoài.
• Giấy tờ về di sản: sổ đỏ, hợp đồng, giấy tờ nhà đất liên quan.
• Di chúc (nếu có) hoặc giấy tờ xác định hàng thừa kế theo pháp luật.

Sai sót thường gặp của người thừa kế ở nước ngoài khiến hồ sơ bị trả lại

• Ủy quyền ký tại nước ngoài nhưng không công chứng/chứng thực đúng quy định.
• Thiếu bước hợp pháp hóa lãnh sự hoặc Apostille, hoặc áp dụng nhầm thủ tục cũ/mới.
• Nội dung ủy quyền không đủ phạm vi (ví dụ chỉ ủy quyền “nhận tài sản” nhưng không được ký văn bản thỏa thuận phân chia).
• Thiếu bản dịch công chứng khi giấy tờ gốc bằng tiếng nước ngoài.
• Không cập nhật tình trạng cư trú/quốc tịch mới nhất, dẫn đến xác định sai diện được sở hữu nhà ở.

Câu hỏi thường gặp

Việt kiều nhận thừa kế đất ở Việt Nam có cần về nước không?

Không bắt buộc. Có thể làm thủ tục qua giấy ủy quyền hợp pháp cho người thân hoặc luật sư tại Việt Nam thay mặt khai nhận di sản, miễn giấy ủy quyền được lập đúng hình thức (công chứng/chứng thực tại nước sở tại hoặc tại cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài).

Giấy ủy quyền lập ở nước ngoài có cần hợp pháp hóa lãnh sự không?

Có, trừ trường hợp được miễn theo điều ước quốc tế hoặc pháp luật Việt Nam. Từ 11/9/2026, Việt Nam áp dụng Công ước Apostille: giấy tờ công của các nước thành viên chỉ cần chứng nhận Apostille, không cần hợp pháp hóa lãnh sự truyền thống. Giấy tờ của nước chưa là thành viên vẫn theo thủ tục hợp pháp hóa lãnh sự cũ.

Người gốc Việt Nam không còn quốc tịch có được đứng tên sổ đỏ đất thừa kế không?

Chỉ khi thuộc diện được sở hữu nhà ở tại Việt Nam (nhập cảnh hợp pháp) thì mới được cấp Giấy chứng nhận đối với nhà ở gắn liền với đất ở. Nếu không thuộc diện này, theo quy định hiện hành họ chỉ được hưởng giá trị của tài sản, không được cấp Giấy chứng nhận.

Ủy quyền khai nhận di sản có bắt buộc công chứng không?

Văn bản ủy quyền liên quan đến bất động sản thường phải công chứng hoặc chứng thực để có giá trị pháp lý khi làm thủ tục tại văn phòng công chứng, UBND hoặc cơ quan đăng ký đất đai. Nên hỏi trước nơi thực hiện thủ tục về mẫu và yêu cầu cụ thể.

Người thừa kế ở nước ngoài: nhiều người thừa kế, có người ở nước ngoài thì chia thế nào?

Trường hợp có người thừa kế ở nước ngoài, di sản vẫn chia theo di chúc hoặc theo pháp luật như bình thường. Người ở nước ngoài có thể ủy quyền cho người khác ký thay trong văn bản khai nhận/thỏa thuận phân chia di sản, hoặc nhận bằng giá trị thay vì hiện vật nếu không đủ điều kiện đứng tên.

Không ủy quyền được thì phải làm sao?

Có thể liên hệ cơ quan đại diện Việt Nam ở nước sở tại để công chứng/chứng thực giấy ủy quyền gửi về, hoặc nhờ luật sư tại Đồng Nai hướng dẫn từ xa qua hồ sơ gửi quốc tế. Trường hợp phức tạp nên trao đổi trực tiếp với luật sư trước khi gửi bất kỳ giấy tờ gốc nào.

Nguồn pháp lý tham khảo

• Luật Đất đai 2024, khoản 2 Điều 44 (quyền sở hữu nhà ở của người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài).
• Văn bản hợp nhất 4443/VBHN-BNG (hợp nhất Nghị định 111/2011/NĐ-CP và Nghị định 196/2025/NĐ-CP) về chứng nhận lãnh sự, hợp pháp hóa lãnh sự.
• Công ước La Hay về Apostille, có hiệu lực với Việt Nam từ 11/9/2026.

Miễn trừ trách nhiệm: bài viết mang tính tham khảo chung, không thay thế tư vấn cho từng trường hợp cụ thể. Thủ tục hợp pháp hóa/Apostille có thể thay đổi theo từng quốc gia và từng thời điểm; vui lòng liên hệ luật sư hoặc cơ quan đại diện Việt Nam để được hướng dẫn chính xác.

Xem thêm bài viết liên quan

• Thành lập doanh nghiệp FDI tại Đồng Nai: điều kiện, thủ tục theo Luật Đầu tư 2025
• Tư Vấn Đầu Tư Nước Ngoài Vào Khu Công Nghiệp Đồng Nai: Lộ Trình A–Z